ابزار معماري سازماني ARIS

سال‌هاست كه ابزارهاي مختلفي در حوزه معماري سازماني، معماري فرآيندها و معماري راه‌حل‌هاي سازماني توسط شركت‌هاي مختلف معرفي و برخي از آنها در ايران مورد استفاده قرار مي‌گيرند. از جمله ابزارهايي كه در ايران مورد استفاده قرار گرفته مي‌توان به System Architect، Visual Paradigm، Enterprise Architect و ARIS اشاره نمود. هر يك از اين ابزارها ويژگي‌ها، توانايي‌ها، مزايا و معايب خاص خود را دارند كه بسته به هدف، عمق، كاربران و نيازهاي ذي‌نفعان مورد استفاده قرار مي‌گيرند. بطوري كلي، ابزار معماري سازماني مي‌بايست خصوصياتي را دارا باشد كه از جمله مهمترين آنها مي‌توان به موارد زير اشاره نمود (Gartner):

• وجود مخزني كه حداقل ديدگاه‌هاي كسب و كار، اطلاعات، فناوري و راه‌حل و ارتباط بين آنها را نگهداري نمايد. طبيعتاً جهت‌گيري‌هاي كسب و كار، چشم‌انداز، استراتژي و ارتباطات آنها نيز جزء ديدگاه‌هاي كسب و كار هستند كه مي‌بايست نگهداري شوند
• قابليت‌هاي مدلسازي كه ديدگاه‌هاي كسب و كار، اطلاعات، فناوري و راه‌حل را حمايت نمايد
• قابليت  تحليل‌هاي تصميم‌گيري همانند تحليل شكاف و برنامه ريزي سناريو را دارا باشد
• توانايي نمايش و گزارش‌گيري‌هاي متفاوت متناسب با ذي‌نفعان سازمان
• توانايي مديريت كاربران مختلف سازمان
• توانايي پيكربندي براي استفاده ساده، كارآمد و حمايت از محيط‌هاي مختلف و چند محيط كاري
• حمايت از استانداردها و چارچوب‌هاي حوزه معماري سازماني و توانايي ويرايش و تغيير آنها
• قابليت استفاده آسان و منعطف

 علاوه بر اين خصوصيات، براي استفاده از ابزار در ايران مي‌بايست خصوصيات ديگري را مد نظر قرار داد كه بارزترين آنها حمايت از فارسي آن هم به شكل درست و مناسب مي‌باشد.

مهمتر از خصوصيات و قابليت‌هاي ابزار، دانستن هدف استفاده از ابزار است كه متاسفانه اين موضوع در ايران (و شايد در جهان) چندان شفاف نيست و اغلب سازمان‌ها تنها به‌فكر داشتن يا خريد ابزار هستند و پس از خريد ابزار به فكر استفاده از آن به هر طريق ممكن هستند. هدف استفاده از ابزار و در واقع موضوعي كه سبب مي‌شود تا سازمان به سمت استفاده از ابزار خاصي در حوزه معماري سازماني و معماري‌ها و مهندسي در زيرمجموعه آن هدايت شود، مي‌تواند يك يا بيشتر از موارد زير باشد (شايد هم نباشد):

• حاكميت فناوري اطلاعات
• مديريت طرح‌ها
• مديريت پورتفليو فناوري اطلاعات
• استراتژي فناوري اطلاعات/كسب و كار
• معماري سازماني
• معماري راه‌حل
• مهندسي نرم‌افزار

يكي از ابزارهايي كه اغلب حوزه‌هاي ذكر‌شده رو پوشش مي‌دهد و در سال‌هاي اخير در صدر فهرست ابزارهاي پيشرو قرار داشته است، مجموعه ابزارهاي ARIS مي‌باشد كه توسط شركت Software AG ارائه شده است. نسخه  ARIS Business Performance Edition شامل مجموعه ابزارهاي حوزه استراتژي، فرآيند، داده و سيستم‌هاي اطلاعاتي مي‌باشد كه درقالب چارچوب اين شركت قرار مي‌گيرند.

از بارزترين خصوصيات اين مجموعه ابزار مي‌توان به موارد زير اشاره نمود:

• توانايي مدلسازي كليه ديدهاي معماري سازماني و برقراري ارتباط بين آنها
• قابليت گزارش‌گيري مختلف و سفارشي‌نمودن آنها
• مبتني بر مدلسازي واقعي سازمان
• مدلسازي بسيار ساده و روان
• مخزن بسياري قوي از اشيا و مدل‌هاي مختلف
• توانايي نگهداري كپي از اشياء و تشخيص آنها
• توانايي برقراري ارتباط بين اشياء و مدل‌هاي مختلف
• حمايت از انواع روش‌هاي مدلسازي مختلف
• حمايت از زبان فارسي

موضوعي كه اغلب سبب شده است، اين ابزار به‌عنوان يك ابزار پچيده در نظر گرفته شود، وجود چارچوب از پيش‌تعريف‌شده در اين ابزار و روش مدلسازي EPC است كه توصيه شده است از آن استفاده شود و تقريباً اغلب قابليت‌هاي ارائه‌شده در اين ابزار براي كار و استفاده از اين مفاهيم است. در نسخه‌هاي جديد اين ابزار و با معرفي BPMN 2.0 اين موضوع تا حد خوبي گسترش پيدا نموده است اما هنوز توانايي‌هايي كه با مدلسازي EPC وجود دارد به طور كامل با BPMN وجود ندارد. علاوه بر اين مي‌توان با استفاده از قابليت‌هاي مدلسازي مختلف و توانايي ارتباط بين مدل‌هاي مختلف، چارچوب سازماني خاصي را پياده‌سازي نمود.

نمونه تقريبا كاملي از مدلسازي‌هاي مختلف در اين ابزار وجود دارد كه مي‌تواند راهنماي خوبي براي استفاده از اين ابزار باشد.

براي اطلاعات اوليه در زمينه مدلسازي با اين ابزار مي‌توانيد از راهنماي سريع ابزار، راهنماي متدهاي ابزار و راهنماي طراحي با ARIS استفاده كنيد. راهنماي نصب را مي‌توانيد از اينجا دانلود كنيد. علاوه بر اين ويدئوهاي كار با اين ابزار براحتي در يوتيوب يافت مي‌شود كه دو نمونه از آنها را از اينجا و اينجا مي‌توانيد دانلود كنيد. در صورتيكه نياز به اين ابزار داريد يا سوال خاصي از نحوة نصب و يا كار اين ابزار داريد، حتماً در حد توانم كمك خواهم نمود.